IJs, ijzer en kijkpret

Vrijdag 9 februari

Tussen de spoorlijn en de A28 bij Wolvega ligt een waterrijk driehoekje. Het is een beetje een vreemd gebied, dat wordt ontwikkeld voor recreatie. Ruig, lieflijk en urbaan tegelijk. Het lawaai van het verkeer en van treinen verstoort de stilte van het stijve riet in het ijs niet. Mannen in verwarmde graafmachines scheppen nieuwe natuur in de marge van de bebouwing, terwijl mensen met mutsen op langs de ijzeren rijplaten honden uitlaten.

Kijkpret langs de waterkant

Op het pad langs de Linde snijdt de wind in mijn gezicht. In de bocht is het water bevroren tot verstijfde golven en luchtbellen. De waterspiegel moet gedaald zijn, zodat het water in laagjes is vastgevroren. Het is koud, erg koud. Met de lopende tentoonstelling in Kunstlokaal №8 nog op het netvlies, kijk ik anders en vallen me nieuwe details, kijkhoeken en composities op. Ik keer om en met de wind in de rug nu heb ik alle rust voor kijken en fotograferen. De zon zet alles in een feestelijke gloed.

Nieuw werk! Collages gecombineerd in de computer

nieuw werk

De eerste serie

Met twee foto’s en een analoge tekening waarin ik vormovereenkomsten ontdekte, ben ik begonnen.  Ik heb ze bewerkt, uitgesneden en gecombineerd in de computer. Het is veel te ingewikkeld om dat proces uit te leggen. Ik weet ook niet meer precies wat de volgorde was, want ik werk meestal nogal intuïtief. Van de hele serie die ik heb gemaakt heb ik maar één exemplaar geselecteerd dat ik de moeite waard vind (afbeelding 1). Dat kan gebeuren als je na een aanvankelijk helder plan verdwaalt in het werken.

gecombineerd in de computer

En nu beter

Maar daarna ben ik met een vierkant kader als gereedschap naar de collages gaan kijken en zoeken naar fijne composities. En hier ben ik wel heel blij mee! Dus deze deel ik graag. (afbeeldingen 2 t/m 7)

Ouderen en kinderen boetseren samen (deel twee)

ouderen en kinderen boetseren samen - deel twee

Verse bloemen van nieuwe duo’s.

Vandaag begonnen acht nieuwe kinderen uit groep 8 van de Sint Franciscusschool samen met acht nieuwe bewoners van Lindestede aan verse bloemen van was. Voor deze groep was alles weer nieuw. Waar nodig heb ik ze per duo laten zien hoe je de was kunt kneden en vormen.
Daarna wilden ze weten hoe je de bloem aan een tak vastmaakt. Door eerst een bolletje op de tak vast te  maken krijg je een knop of een bloemhoofdje, waarna je er de bloemblaadjes omheen kunt vormen. Wel goed aansmeren, anders vallen ze er weer af!

“Dit heb ik nog nóóit gedaan!”

De kinderen maken heel wat mee. De ouderen wonen niet voor niets in een verpleeginstelling. Sommigen hebben een herseninfarct gehad of zijn aan een rolstoel gebonden. Anderen zijn dementerend. Voor een van de dames was het wel érg nieuw allemaal: “dit heb ik nog nóóit gedaan, bleef ze elke paar minuten herhalen. De jongen naast haar verzekerde haar elke keer opnieuw, op een even verraste toon,  dat het voor hem óók pas de eerste keer was. “Hij is een heel goede leraar, hoor”, complimenteerde ze hem tegenover mij. Intussen hadden ze samen dikke pret.

Niet alle ouderen kunnen hun beide handen goed gebruiken. De kinderen zijn dan ‘de handen’, maar de beslissingen nemen ze samen. Er was ook een dame met afasie bij. Toch was er goed contact, want het kind naast haar vroeg haar van alles en dan knikte ze of wees ze het aan.
Ik ben erg onder de indruk van de opgewekte houding van de ouderen en de vanzelfsprekende toewijding van de kinderen tijdens het samenwerken.

Het prettige van was is, dat het soepel werkt, niet uitdroogt en niet hard wordt. Als iets mislukt kun je gewoon opnieuw beginnen. Maar dat is tevens een nadeel, want boetseerwas die te warm wordt, wordt te zacht. Het gaat aan de handen kleven en blijft niet goed in vorm. Het is behoorlijk warm in het verpleeghuis, daarom leggen we de werkstukken heel voorzichtig weg tot de volgende week. Als ze af zijn bewaren we ze zolang op een koele plaats.

Ouderen en kinderen boetseren samen

Dat is heel bijzonder om mee te maken. Wat zou ik het geweldig vinden als we deze ervaring een beetje vast kunnen houden en we alle bloemen samen tot een blijvend aandenken in brons kunnen laten gieten!

Hoe kinderen en ouderen samen ervaringen boetseren

Groen, grijs en gelukkig

Dit is het thema voor het project*, waarin kinderen en ouderen samen boetseren aan bloemen van was in de activiteitenruimte van Lindestede. Op deze manier komen ze heel dicht bij elkaar. Letterlijk raken de handen elkaar. Ook moeten ze hun voorkeuren bespreken. In overleg bedenken ze oplossingen om de bloem in was te verbeelden: “Dit vind ik wel mooi, maar ik weet natuurlijk niet hoe jij erover denkt.” “O, maar ik vind álles leuk hoor, zullen we het zo doen?”

Tijdens deze tweede bijeenkomst (lees ook mijn vorige bericht) maken ze hun bloemen af. Er komt nog een zijtakje met een bloem bij, of de steel wordt voorzien van blaadjes en – soms – doorns. Alle losse delen moeten goed worden aangesmeerd.

De manier waarop ze samenwerken is heel persoonlijk. Terwijl het ene koppel eensgezind aan een bloemblaadje frunnikt, verdeelt het andere koppel de taken. Soms vraagt het kind wat de oudere wil, en voert het dan uit: “Hij heeft er wel kijk op”. Of: “Handenarbeid, dat hadden wij vroeger niet op school. Daar heb ik dan ook totaal geen ervaring mee.” En een ander: “Dit is nieuw voor mij. Ik hoefde nooit te werken, want ik was controleur van beroep”.

Een blijvende ervaring

De kinderen zijn heel toegewijd, Ze vinden het belangrijk om te ervaren “dat ouderen nog heel veel kunnen en willen”, ook al wonen ze in een verpleeginstelling. Als de bloemen klaar zijn, gaan ze samen op de foto. Daarna noteren ze wat ze gemaakt hebben en hoe ze het vonden om samen te werken. Hun namen gaan eronder. Een enkele oudere ondertekent met de voornaam.

De bloemen zijn prachtig! Hoewel een van de oudere heren niet zo te spreken is over de kleur…

We willen dit heel graag vasthouden in de vorm van een permanent aandenken. Daarom proberen we of we de bloemen, bij elkaar tot een bloemstuk gerangschikt, in brons kunnen laten gieten.

Aan het eind van de bijeenkomst brengen de kinderen de bewoners weer terug naar hun afdeling, en nemen afscheid. Want de twee keer zitten erop. En dat is best wel emotioneel. Maar op bezoek komen kan natuurlijk altijd!

Ik vind het heel bijzonder om dit proces te kunnen meemaken.

*Dit project is een idee van Marian Dirksma

Een bloeiend voorjaar in Lindestede

jong en oud boetseren samen

Het voorjaar is nog niet begonnen, hoewel… in de tuin staan de eerste groene sprietjes van de sneeuwklokjes al boven de grond. En we hebben gezien dat de dagen weer gaan lengen. Het voorjaar is toch al, heel pril, in aantocht.

Jong en oud boetseren samen verse bloemen van was

Dat kunnen we helemaal goed merken in Wolvega. Vanmorgen schiepen acht leerlingen uit groep 8 van de Sint Franciscusschool samen met acht bewoners van verpleeghuis Lindestede nieuwe bloeivormen van was.

Inspiratie

Op de tafel stonden vazen met bloemen als inspiratie. Er lagen tijdschriften vol bloeiende planten, evenals tuinboeken en flora’s. In tweetallen bekeken de leerlingen en de ouderen de plaatjes in de boeken, roken aan de bloemen en voelden hoe die in elkaar zaten. Intussen maakten ze kennis met elkaar.

‘Vroeger was een heel andere tijd’

De leerlingen en ouderen gingen met elkaar in gesprek terwijl ze samen aan de wasbloemen werkten. Met sommigen klikte het meteen, anderen hadden wat meer tijd nodig voordat er een gesprek op gang kwam. Een van de dames vertelde dat zij vroeger op school zulke dingen nooit deden:  ‘Dat was een heel andere tijd’. Ze voelde zich daardoor erg onhandig en liet het werk dan ook graag over aan de jongen naast haar. Een meneer maakte heel geconcentreerd gedetailleerde bloemen die allemaal plat waren, als viooltjes. En een tweetal boetseerde een bloem zó vol bloemblaadjes dat hij zwaar werd van de was.

Er zijn composiet-bloemen gemaakt, volle rozen en tere kelkjes. En wat was het gezellig en wat hebben ze genoten van elkaar en het boetseren! Volgende week vrijdag gaan ze verder.

In de Stellingwerver stond vanmiddag al een vrolijk bericht

Website verhuisd en helemaal opnieuw ingericht

afbeelding homepage website verhuisdDe afgelopen tijd heb ik mijn website verhuisd van WordPress.com (https://birgitspeulman.wordpress.com) naar mijn eigen domein (http://www.birgitspeulman.nl – deze dus!) met WordPress.org. Nieuwe plek, nieuwe ‘look’ en alles opnieuw ingedeeld.

En, hoe ging dat?

Het leek makkelijk, maar het viel behoorlijk tegen. Beginnen ging heel snel: WordPress downloaden. In de volgende stap WordPress installeren via ftp lukte niet meteen, maar dat kon ik snel oplossen. Verhuizen van de oude website-bestanden lukte ook niet in een keer. Een vraag stellen aan mijn provider en in het WordPress forum had geen effect. De een verwees naar de ander. En ik zat tussen het kastje en de muur. Gelukkig bedacht ik helemaal zelf dat ik het ook in kleine stapjes kon proberen, en dat lukte wel.

Frustraties

Na de verhuizing van al mijn bestanden  en het kiezen van een thema bekeek ik het resultaat. Er bleek enige reparatie nodig te zijn aan de menu’s, de widgets en de links. Dat is best wat werk, maar dat viel te verwachten: er staat nogal veel op, vanaf 2012. Erger en onverwacht was dat alle afbeeldingen ontbraken. Na nog een keer of drie proberen te verhuizen, in steeds kleinere brokken, kon ik ongeveer de helft van de afbeeldingen terugvinden. Helaas wel inclusief de rommel van een stuk of tweehonderd dubbele plaatjes waarvan ik niet meer wist welke nou wel en welke niet het ‘goede’ was. En de meeste maar niet alle ‘galleries’ waren en bleven leeg. Wat was daar nou mee gebeurd?

Lege gallery

Grip krijgen

Daarna heb ik een deel van de site nagelopen, de belangrijkste pagina’s hersteld en in de meest recente berichten de ontbrekende afbeeldingen opnieuw opgezocht en teruggeplaatst. Tegelijkertijd een heleboel verbeteringen doorgevoerd, mezelf met behulp van het www een beetje css-coderen geleerd en onder andere geleerd hoe je site ‘hoog’ in Google komt. En een nieuw portfolio opgezet.

En toen

Ziezo, dacht ik. Nu even een beetje ruimen.

En toen heb ik per ongeluk een fout gemaakt door de hele aanwezige afbeeldingsbibliotheek automatisch op te schonen met een plugin… weer heel veel plaatjes kwijt! Grrr&#$***! Wéér opnieuw opzoeken en terugplaatsen.

De conclusie

Eérst de plugins installeren die nodig zijn voor de beveiliging en de backups en dan pas de plugins voor al het andere. En meteen beginnen met backups maken. Je wilt toch niet opnieuw al die ‘verhuisdozen’ ‘sjouwen’? En het is gelukt: ik heb mijn website verhuisd. Het was een uitdaging en even doorbijten.

Kijk maar eens hoe het tot nu toe geworden is.

Tentoonstelling Wilma Vissers en Giel Louws

DSC02637_1

Weet ik wel, wat ik zie?

Mijn openingswoorden bij de tentoonstelling Vergezichten en Verkenningen van Wilma Vissers en Giel Louws

Welkom in dit alweer compleet veranderde Kunstlokaal. Wat kunst kan doen met ruimte!

Wat jullie, Giel en Wilma, er samen (en samen met Marcel) van gemaakt hebben is echt een feest. Licht, luchtig en transparant.

Ik vind het prachtig, en toch… Weet ik wel, wat ik zie?

Dat is soms lastig, niet weten wat je ziet. Of niet weten wat je proeft. Ik weet nog dat ik voor het eerst chocola proefde met thijm erin. Een verfijnde bonbon van het Belgische bonbonhuis Marcolini. Vond ik het wat? Ik vond het eerst vreemd en pas even daarna héél lekker. Dat smaakte naar meer.

Ik word nieuwsgierig van dingen die ik niet meteen herken of begrijp. Het is spannend ze te onderzoeken. En vaak blijken ze lekker, of interessant.

Maar: wat zie ik eigenlijk?

Ik zie gebundelde latten op de grond. Is dat kunst of kan het weg? (Ja, dat is een cliché). Ik kijk nog eens, en dan zie ik stroken kleur: verf op hout. Een schilderij? Een schilderij.

Ik zie een ondefinieerbare vorm aan de wand. Heldere kleuren op het ruwe oppervlak vangen licht en reflecteren een echo van kleur langs de muur. Een schilderij? Een schilderij.

Vergezichten en Verkenningen

Een schilderij is als een venster op de wereld. De wereld van Wilma is liever niet ingekaderd. Geen hekken en geen paden, alleen lucht en land of water, en verte. In haar objecten vangt ze deze eindeloze ruimte. Hier, binnen, kleuren haar vormen het lokaal en brengen iets van die eindeloosheid binnen deze wanden. In groepjes werken de objecten als bakens voor het oog. Haal je iets weg, dan verandert het hele beeld.

Waaruit bestaat een schilderij? Een schilderij van Giel is, heel nuchter, verf op een drager. Of een drager en verf. En een beeltenis, of niet? En ook het licht, zonder dat zie je niets. Niet altijd is alles helder, de voorste laag verhult de lagen erachter en maakt het geheel diffuus. De drager houdt het beeld overeind, soms maar nèt.

We weten niet altijd wat we zien.

Dat is goed. Want het houdt ons nieuwsgierig.

Ik hoop dat jullie je vandaag, behalve genieten van de kunst van Wilma en Giel en van elkaar, ook even echt kunnen concentreren, en de smaak van dit werk tot je door kunt laten dringen.

Wilma en Giel, ik wil jullie bedanken voor deze ervaring.

Tot slot wens ik iedereen veel kijkplezier op deze tentoonstelling.

 

Bekijk het werk op de website van Kunstlokaal №8

Zomaar een zomeravond in augustus

Geur

In lange banen lag het gras donkergroen te drogen op een helgroene ondergrond. Die geur van gemaaid gras, hoe omschrijf je die? Overal gromden de combines om het gras binnen te halen.

Achter de stal van een boerderij dook een rood frame op in de vorm van een huis. Ik fietste de weg af, de lage zon achter me, onder een poort van oude eiken.

Kap

Verderop zag ik grote machines achter de bomen. Of nee, waar waren de bomen!
Mijn fiets liet ik tegen het paaltje naast de greppel. De ingang van het natuurgebied zag eruit alsof er een ramp had plaatsgevonden. Een paar dagen geleden nog een idyllisch graspad, geflankeerd door bomen en struiken langs een ruig veld vol bloemen, was alles nu kaal, op enkele hoge stammen na. Uitgekleed, plat geragd.
Achter twee grote bosbouwvoertuigen doemde een lange heuvel op van houtsnippers. Er stegen rookpluimpjes uit op. Het broeide al. Twee jonge mannen in overall namen luid roepend trotse foto’s van de kaalslag en elkaar.

Het pad bleek aan alle kanten geblokkeerd met schrikdraad. Het voetgangershek was vastgezet. Ik kon er niet door. Daarom deed een van de mannen het hek voor me open en daarna weer dicht, toen reden ze samen weg met een vracht houtsnippers.

Aan het eind van de kaalslag was het pad ook afgesloten. Nadat ik de handgreep met het schrikdraad had losgemaakt en weer vast, wandelde ik rechtsaf langs de grove rijsporen van de boswerkers, die tot ver langs de bosrand voerden. ‘Maar het wordt vast heel mooi’, zei ik tegen mezelf, ‘over een jaar of drie’.

Pad

Waar het pad linksaf buigt en daarna rondom over de Pingoruïne voert, was de uitgang afgezet met roodwit plastic lint en de mededeling: “wegens wekzaamheden geen toegang”. Om de wandeling te vervolgen, werd een omweg voorgesteld. Ik stond aan de verkeerde kant van het lint en volgde een alternatieve route: het koeienpad langs de greppel tot aan een houtwal waar de zwarte oerrunderen altijd tegen de stammen schuren. Daar was alles nog als vanouds. In het gras zag ik plotseling overal Grote Parasolhoeden! Ik kon mijn geluk niet op!

Een mooie zomeravond

Op de terugweg liep ik door het bos naar het pad rond de plas. Vandaar naar de andere uitgang om de voorgestelde omweg te nemen terug naar mijn fiets. Een ree stond stil te grazen. Toen hij mijn camera hoorde ging hij ervandoor. De pinken in de wei kwamen op een holletje naar me toe en renden toen holderderbolder naar de boerderij. Achter de fruitbomen zong iemand. Het was een mooie zomeravond.

P1340454

Gelaagd

In bijna elke recensie en elke beschrijvende tekst over beeldende kunst valt mij het gebruik, te pas en te onpas, van het woord gelaagd op. Gaat het over werk dat in laagjes is opgebouwd? Zoals dik over dun, zoals ik ooit geleerd heb met olieverf om te gaan? Of grafiek in zes drukgangen?

Of worden hier betekenislagen bedoeld, zoals in de literatuur: “onder haar uitbundigheid verbergt ze een groot verdriet”? In de beschrijving wordt dat zelden duidelijk. Wij moeten er maar vanuit gaan, als lezers, dat het werk niet eendimensionaal is, lijkt het. Niet: ‘what you see is what you get’ maar ‘als je twee keer kijkt, zie je meer’, ofwel: het werk betekent meer dan je op het eerste gezicht waarneemt, er zitten diepere lagen onder de oppervlakte.

Wat daar dan zit, blijft onbenoemd. Raadselachtig.

Een ander opvallend fenomeen is dat de ‘platte’ kunst voor aan de muur steeds dikker wordt. Een hoogglanzende bolle kleurschil bedekt een onderliggende dikke stapel hout of papier (met weet-ik-wat-voor mislukte schetsen erop?). Dat kun je letterlijk ‘gelaagd’ noemen. Net als laag-bij-de-grondse producten als multiplex, autoruiten of gefineerd hout.

Ik vraag me twee dingen af. Zijn er altijd meerdere onderliggende betekenissen in een werk? En als dat zo is, moet dat dan bij elk kunstwerk bestempeld worden als ‘gelaagd’, zonder te verklaren waaruit die lagen bestaan? Zo langzamerhand krijg ik een hekel aan het woord en vooral aan de gemakzucht van schrijvers over kunst die dit woord gebruiken als een soort kwaliteitssticker, zo van:

Dit is goede kunst, het is gelaagd!

Daarom een oproep aan collega-schrijvers over kunst: ga met een boog heen om dit inmiddels tot cliché geworden begrip en probeer alsjeblieft zo precies mogelijk te beschrijven wat je ziet.

Dank je.