Mijn Doorgetekende lijn in Line-Up

line-up

Internationale groepstentoonstelling

Line-Up

Opening op 6 augustus 2016 om 15:00 uur

In Line-Up toont Kunstlokaal №8 deze zomer ruim 60 werken van tweeëntwintig kunstenaars verbonden aan de galerie. Vertrekpunt voor deze internationale groepsshow is de lijn. De lijn als verbinding, structuur, grens, richting, spoor, afbakening, naad, contour, ornament. De lijn is vorm teruggebracht tot de essentie, in de ruimte of in het platte vlak. De lijnvoering is zakelijk of expressief, de schriftuur strak of gevoelig, fijn getekend of met brede gebaren geschilderd. Een rijk tableau.

22 kunstenaars in lijn

Chris Baker (USA) • Milly Betten • Marian Bijlenga • Maarten Brinkman • Chen Harland GB) • Antón Hurtado (SP) • Maartje Jaquet • Martin de Jong • John Kok • Rudy Lanjouw • Carrie Meijer • Riki Mijling • Simon Oud • Tineke Porck • Marcel Prins • Anne Rose Regenboog • Vladica Ristic (SRB) • Josias Scharf (BRD) • Herman Schouwenburg • Betty Simonides • Birgit Speulman • Aimée Terburg

Van 6 t/m 21 augustus 2016. Open woensdag t/m zondag van 12 tot 18 uur.

Mijn doorgetekende lijn

Anderhalf jaar geleden maakte ik de tekening ‘doorgetekende lijn’ en beschreef ik het proces. Dit experiment kwam niet uit de lucht vallen: ooit maakte ik al eens doorgebeten etsen, omdat ik de onvoorspelbaarheid van de chemische reactie spannend vond en ik de daardoor ontstane randen zo mooi vond. Hetzelfde geldt voor de scheurranden van papier. Maar dan zachter.

Daarna maakte de tekening, kakelvers, deel uit van de tentoonstelling Romte in De Hoeve. Nu is het experiment wat gerijpt in mijn gedachten. Is dit eenmalig of het begin van iets? Kan ik dit proces nog eens herhalen met een andere vorm? Déze vorm, de ellips, is een natuurlijke, doorgaande beweging. Eén lijn. Ik vermoed dat elke andere vorm minder logisch is. Met ander papier zou het korter of langer duren voordat de lijn doorscheurt. En de ellips zou er iets anders uitzien, net als het gat en de scheurlijn. Maar zou een lemniscaat twee gaten opleveren, of één?

De kunstenaars in de tentoonstelling zitten gelukkig niet op één lijn, wat hun bijdrage betreft. Heel interessant hoe verschillend de benaderingen zijn van het thema ‘lijn’ (met dank aan curator Marcel Prins).

line-up


 

Onderweg

tekeningen

onderweg - aan het werk

Nu de galerie weer leeg is kan ik lekker groot uitpakken, in een licht en opgeruimd kunstlokaal. Lekker tekenen! In het midden staat een grote werktafel zodat ik breeduit kan bewegen en de hele vloer kan ik gebruiken om de tekeningen op neer te leggen waaraan ik bezig ben.

Digitaal tekenen

Tussen het tekenen met grafiet, conté en houtskool door probeer ik met behulp van de computer mogelijkheden uit met de vormen en kleuren, het licht en het donker. En dan heb ik zomaar weer een nieuwe serie computertekeningen gemaakt.

Voor het eerst loopt het analoge en het digitale werk door elkaar en in elkaar over.

Tekeningen op papier

Ook het papier roept nieuwe mogelijkheden op. Alles verandert steeds onder mijn handen. Tijdens het werken bedenk ik welke kant ik op wil. Zoals je tijdens een wandeling zomaar een pad kunt inslaan zonder dat je weet waar het naartoe leidt. Van tevoren heb je wel bedacht welke richting je op wilt, maar niet precies welke route je gaat volgen. Zo teken ik vanuit een globaal plan. Wat het eindresultaat wordt weet ik zelf dan nog niet. Dat is spannend en inspannend tegelijk.

Tekeningen tekenen voor een deel zichzelf, zelfs ondanks mij. Zoals een boek zichzelf schrijft als de schrijver eenmaal goed op gang is.

Soms denk ik: wat heb ik nú weer gemaakt.

 


werktafel

Zelfs de tafel kan het niet laten mee te doen.

Potlood en muis

tekening Ruimte 01 ©Birgit Speulman 2014

Een aantal van mijn nieuwe grafiettekeningen hangt nu op de tentoonstelling Romte in de Hoeve. Zaterdag om 17 uur is de opening. Een van deze tekeningen is de basis geworden van het digitale werk hieronder. Dit is een selectie uit 60 verschillende digitale tekeningen.

Windlust verbeeld | AlleskAn | Kunstlokaal №8

De molenaar vertelde dat er ooit een meisje achter een katje de stelling op rende en gegrepen werd door de draaiende wieken: ‘op slag dood’. De kinderen vragen met grote ogen of ik dat meisje soms ken. Het verhaal heeft veel indruk gemaakt. Het verbaast me daarom niet dat veel kinderen die gruwelijke gebeurtenis in hun tekeningen verwerken.

windlust verbeeld groep 3-4

Lees het hele verslag en bekijk de foto’s op Windlust verbeeld | AlleskAn | Kunstlokaal №8.

De knik

Houdingen tekenen in groep 4

Voor de Tekenskoalle coach ik leerkrachten bij hun tekenlessen in de klas.

Gisteren was ik bij Baukje in groep 4. Zij had een les uit ‘Moet je Doen – Beeldend’ aangepast aan de tijd van het jaar. Voor de tekenles hebben de kinderen, in plaats van in de gymzaal, op het speelplein gespeeld. Voetbal, tennis, touwtjespringen en knikkeren. Ze kregen de opdracht mee om te kijken naar houdingen. Zie voor de les aan de leerkrachten die hieraan vooraf ging: Tekenen is leuk en moeilijk.

Waar zit de knik?

In het klaslokaal lieten enkele kinderen in slow-motion zien hoe ze bewogen tijdens het spel. Baukje vroeg: ‘wat zie je van dit kind?’ En: ‘wat van hem kunnen we niet zien?’ De leerlingen reageerden: ‘je ziet hem van opzij’, ‘als hij tegen de bal schopt zie je hem van de achterkant’. Baukje: ‘Hoe kun je zien dat zij touwtje springt?’ ‘Ze heeft haar armen wijd’. Baukje liet de kinderen vervolgens benoemen waar de gewrichten, ‘de knik’ zat in de armen en benen. ‘Daarop moet je letten bij het tekenen!’

Waarneming vertalen naar verbeelding

De leerlingen maakten ‘proeftekeningen’ op kleine papiertjes, waarna ze de spelende kinderen groter tekenden met wasco. De meeste kinderen konden hun waarnemingen van zonet nog niet goed vertalen naar hun tekening, de figuurtjes bleven vrij statisch. ‘De knik’ zagen ze wel, maar konden ze nog niet toepassen. Het kost tijd en veel kleine stapjes om nieuwe inzichten te verwerken in je systeem. Een uurtje tekenles is daarvoor niet genoeg. Gelukkig krijgt de klas van Baukje veel ruimte om zich beeldend te ontwikkelen.

de knik

De spelende figuurtjes werden uitgeknipt en daarna bij elkaar op grote grijze vellen geplakt. De grootste onderaan, op de voorgrond, de kleinste bovenaan. Zo ontstaat perspectief. Dat begreep bijna de hele klas.

Donderdag werken ze er aan verder. Ik ben er dan niet bij. Jammer, want ik ben heel benieuwd hoe het eruit gaat zien met de details en de omgeving.

Nieuw werk: boomspiegel, series digitale tekeningen

series digitale tekeningen - serie 1 nr. 1

De boomspiegel

In deze series digitale tekeningen probeer ik te vangen wat ik ervaar bij het zien van de omgevallen bomen in het bos. De stormen van de afgelopen maanden hebben vooral bomen geveld die aan de rand van kapvlaktes, water, de weg of open veld stonden. Die vingen de meeste wind. Er liggen nog steeds bomen met de wortels bloot. De boomspiegel is ineens geen abstract begrip meer maar een omgeklapte schijf van wortels en aarde. Als ze er al lang liggen, bleken ze wit uit of worden helemaal zwart. Dit is zowel afhankelijk van de boomsoort als de plaats waar ze liggen. Ook de aanwezige schimmels en zwammen dragen daaraan bij.

Abstract en concreet

Het abstracte van de boomspiegel en het concrete van wortels, stammen, takken, water en zonlicht. Dat weergeven.

Ik ben er nog niet.

Boomspiegel - series digitale tekeningen - serie 2 Boomspiegel - series digitale tekeningen - serie 3

Tekenen is leuk en moeilijk

Update van De Tekenskoalle Zuidoost

Tekenen is leuk, want je kunt jezelf ermee uitdrukken. Het kan even leuk zijn als vertellen. Of dansen. Of muziek maken. Maar tekenen is ook moeilijk. Vaak krijg je niet op papier wat je in gedachten toch heel duidelijk voor je ziet. Dan blijkt: wat je weet is niet hetzelfde als hoe je het ziet, en wat je ziet is lastig op een plat vlak te dwingen.

Leren door te tekenen

Wat er nou zo interessant aan is, is dat je door het tekenen ook een heleboel te weten komt: dat de afstand tussen je vingertoppen als je je armen spreidt, hetzelfde is als je lichaamslengte bijvoorbeeld. Of dat je zelfs met kinderen van 7 jaar op hun eigen niveau met perspectief bezig kunt zijn, want perspectief begrijpen begint met zien dat iemand in de verte kleiner lijkt dan dichtbij. Of dat je kleuren oliepastel in elkaar kunt ‘smeren’.

Leerkrachten krijgen grip op het proces

Ik merk dat de cursisten grip krijgen op het tekenproces. Dan wordt het leuk. Ik geniet van de enthousiaste verslagen van de lessen die ze aan hun eigen klas hebben gegeven. Binnenkort mag ik weer op bezoek!

tekenen is leuk en moeilijk - Tekenskoalle

Tekendictee en een portret van de koning

Op de bovenste fotocollage zijn helemaal bovenaan de tekeningen te zien die gemaakt zijn tijdens het luisteren naar een beschrijving van het schilderij het meisje met de parel van Vermeer, zonder naar het schilderij te kijken. Van tevoren hebben we het schilderij bekeken en gezocht naar lijnen en verhoudingen in de compositie, daarna heb ik het weggehaald. Daaronder statieportretten van de koning. Bedenk dat dit in drie kwartier getekend is.

Houdingen en verhoudingen weergeven

Op de onderste fotocollage de cursisten aan het werk met menselijke verhoudingen en het tekenen van mensen in actieve houdingen, dit keer heel toepasselijk naar aanleiding van de Olympische Winterspelen.

Tekenskoalle les 6

We hebben nu zes lessen gehad en nog maar twee te gaan. Ik merk dat het kort is.

Hoe te tekenen wat je ziet?

Veroni van Berlo legt het uit in:

Waarom de meeste mensen niet kunnen tekenen wat ze zien

Cultuur+Educatie | jaargang 13 | 2013 | nr. 36.

Vanaf een jaar of acht gaan kinderen ernaar streven om goed gelijkende, ruimtelijke tekeningen te maken. Hun tekenvaardigheid is hiervoor echter niet toereikend. Tekenen wordt kinderen te moeilijk, het wordt een frustrerende bezigheid en de meesten houden het voor gezien. Waarom is dat een probleem? Anders gezegd: wat is het belang van tekenvaardigheid? Dat is de eerste vraag van deze literatuurstudie. Duidelijk wordt dat tekenen van belang is zowel voor het individu als voor de maatschappij en het onderwijs. Wat maakt tekenen zo moeilijk? is de volgende vraag. Mispercepties, gebrekkige perceptuele vaardigheden, het niet in staat zijn om relevante informatie te selecteren, inefficiënte fixaties, een inadequate strategie en gebrekkige controle zouden de problemen kunnen verklaren die velen hebben met tekenen. Uit deze bevindingen kunnen aanwijzingen worden afgeleid die de onervaren tekenaar verder kunnen helpen.

Lees hier het hele artikel van Veroni van Berlo. Pagina 62 – 80.

Tekenen als vorm van cognitie

Gisteren heb ik mijn certificaat ontvangen van de Leergang Cultuuronderwijs 2013. Jammer dat het afgelopen is.

In het voorjaar begon ik aan de leergang met een vaag gevoel van verdwaald zijn en heel veel zin om na te denken. Ik hoopte dat een theoretisch fundament me zou helpen de grote lijnen binnen cultuur en onderwijs (weer) te ontdekken zodat ik beter zou kunnen uitleggen waarom ik cultuuronderwijs essentieel vind voor de ontwikkeling van kinderen.

Intussen werd ik Tekenskoalle- coach in Zuidoost Friesland. In het kunstonderwijs had ik me nooit uitsluitend met tekenen beziggehouden. Ik vind alle kunstvakken even belangrijk. Maar, zoals met alles gebeurt waar je een vergrootglas op legt: ik ging tekenen op zich interessant vinden.

Nu, na de leergang, heb ik het idee dat ik een klein beetje beter begrijp wat cultuur is. Daarom durf ik nu te stellen dat cultuuronderwijs centraal zou moeten staan in het onderwijs. En dat tekenen daarin een belangrijke plaats verdient, omdat het een vorm van cognitie is.

Mijn afsluitende essay:

Over de noodzaak van tekenen in het cultuuronderwijs

“Tekenen als vorm van cognitie” verder lezen